ความเป็นมาพระพุทธสัมปทานนิโรคาพาธ

 พระพุทธปฏิมากรอันศักดิ์สิทธิ์องค์นี้เป็นสมบัติส่วนพระองค์ของสมเด็จเจ้าฟ้ากรมพระนครสวรรควรพินิต และพระองค์ท่านได้ประทานไว้เป็นสมบัติแด่พิพิธภัณฑ์แห่งชาติ ต่อมาเมื่อ ๒๑ ธันวาคม ๒๔๗๕ ได้มีการอัญเชิญไปประดิษฐานไว้ ณ พระวิหารทิศวัดเบญจมบพิตร ครั้นถึงวาระอันเป็นมหามงคลคือเมื่อ ๒๑ กุมภาพันธ์ ๒๔๙๖ เวลา ๑๙.๐๐ น. ได้มีพิธีแห่อย่างมโหฬาร อัญเชิญพระพุทธปฏิมากรอันศักดิ์สิทธิ์นี้มาจากวัดเบญจมบพิตร ทรงด้วยพระศรีมหาโพธิ์ ทางฝ่ายคณะสงฆ์มีสมเด็จพระวันรัตสังฆนายกแทนสมเด็จพระวชิรญาณวงศ์ พระสังฆราชเป็นประธาน ส่วนในด้านคฤหัสถ์ก็มี ฯพณฯ ท่านจอมพล ป. พิบูลสงคราม นายกรัฐมนตรี เป็นประธาน ได้อัญเชิญมาประดิษฐานที่พระวิหาร ในเขตโรงพยาบาลสงฆ์ และปลูกต้นพระศรีโพธิ์ไว้บริเวณด้านหลังวิหาร

 พระพุทธปฏิมากรองค์นี้ เป็นปางสมาธิราบ มีส่วนสูงตั้งแต่ปลายพระเกตุมาจรดส่วนล่างของพระอาสนะได้ ๑๒๓ ซม. และหน้าตักวัดจากหัวพระชานุทั้งสองได้ ๗๕ ซม. สร้างโดยช่างสกุลเชียงแสนยุคแรก สร้างในราวพุทธศตวรรษที่ ๑๖ มีอายุเกือบ ๙๐๐ ปี มีพระเกตุมาลาเป็นตุ้มลักษณะคล้ายดอกบัวตูม หรือเรียก “เกศตุ้ม” เม็ดพระศกเป็นปมขมวดหรือหย่อมขนาดเขื่องกรอบพระพักตร์ป้อมสั้น รายละเอียด เช่น พระขนง พระเนตร พระนาสิก และพระโอษฐ์บังปรากฏเค้าลักษณะพระพุทธรูปอินเดีย สกุลปาละ อันเป็นแม่แบบอยู่พร้อมมูล พระอุระอวบ นูน และพระกฤษฎีกลมกลึง พระอุทรผายเล็กน้อย ช่วงพระอังสากว้าง พระสังฆาฏิสั้นปลายอยู่เหนือแนวพระถัน และเป็นง่ามหางแซงแซว การที่มีพระสังฆาฏิสั้นเช่นนี้เป็นสัญลักษณ์ที่สำคัญประการหนึ่งของพระพุทธรูปสกุลช่างเชียงแสนยุคแรกหรือที่เรียกกันทั่วไปว่า “สิงห์หนึ่ง” ส่วนลำพระพาหานั้น มีสัณฐานอวบใหญ่ พระหัตถ์และนิ้วพระหัตถ์อ่อนสวยดุจมีชีวิต ปลายนิ้วพระหัตถ์งอน ซึ่งเรียกว่า “เล่นพระหัตถ์” พระบาททั้งสองมีลักษณะหัดวาดไปตามลีลาของสัดส่วนที่เรียกว่า “เล่นพระบาท” พระอาสนะประกอบไปด้วย “บัวเล็บช้าง” และประดับด้วย “ลายตุ่มเมล็ดบัว” และลายเส้นดิ่งโดยรอบ วรรณะขององค์พระปฏิมากร มีสีน้ำตาลคล้ำ แทนที่จะดำสนิทสันนิษฐานได้ว่าคงจะมีการขัดผิวพระกันบ้างในสมัยก่อน (ก่อนรัชกาลที่ ๕ พ.ศ. ๒๔๕๐) นิยมการขัดผิวพระให้สุกปลั่ง ซึ่งเป็นการปฏิบัติที่ยึดหลักทางโบราณคดี นามของพระพุทธปฏิมากร คือ “พระพุทธสัมปทานนิโรคาพาธ”
มีความหมายว่า “พระพุทธองค์ผู้ทรงบันดาลให้ซึ่งความปราศจากโรคาพยาธิทั้งปวง”

Find us on Facebook